Με έδρα την Τήνο, στις Κυκλάδες του Αιγαίου, βιώνουμε από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι μικρές νησιωτικές κοινότητες. H Otonom δημιουργήθηκε ως μια πλατφόρμα μέσα από την οποία μπορούμε να προσεγγίζουμε και να αντιμετωπίζουμε αυτές τις προκλήσεις με πιο ουσιαστικό και αποτελεσματικό τρόπο.
Αντιλαμβανόμαστε την ανθεκτικότητα και την ευημερία των αγροτικών και νησιωτικών κοινοτήτων ως άρρηκτα συνδεδεμένες με την προστασία της ισορροπίας των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικοοικολογικών, χερσαίων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Μέσα από δημιουργικές συνέργειες τέχνης, επιστήμης και τεχνολογίας, στο διευρυμένο πεδίο του πολιτισμού, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε συγκεκριμένες δράσεις και έργα που προκύπτουν από τις ανάγκες των μικρών κοινοτήτων και ανταποκρίνονται σε αυτές.
H Otonom ιδρύθηκε το 2024 από το Hypercomf, ένα καλλιτεχνικό δίδυμο που δραστηριοποιείται στα πεδία τομής της τέχνης, της επιστήμης και της τεχνολογίας.
Σύγχρονες προκλήσεις των μικρών νησιωτικών κοινοτήτων που έχουμε εντοπίσει:
Τα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Στην περίπτωση των Κυκλάδων, αυτό εκδηλώνεται μέσα από ένα ολοένα και πιο ξηρό κλίμα, που χαρακτηρίζεται από έντονη λειψυδρία, διάβρωση του εδάφους, απώλεια βιοποικιλότητας και φαινόμενα ερημοποίησης.
Τα μικρά νησιά διαθέτουν περιορισμένους υδάτινους πόρους γλυκού νερού. Η απότομη αύξηση της κατανάλωσης νερού λόγω του υπερτουρισμού ασκεί τεράστια πίεση σε αυτούς τους πόρους, ενώ η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από τις παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας. Το αποτέλεσμα είναι η έλλειψη νερού για τα οικοσυστήματα, τους μόνιμους κατοίκους και τη μικρής κλίμακας γεωργική παραγωγή.
Η αποτελεσματική διαχείριση και ανακύκλωση αποβλήτων αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα μικρά νησιά, λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων χώρων και πόρων. Η έλλειψη κατάλληλων υποδομών και λύσεων διαχείρισης απορριμμάτων οδηγεί σε αυξανόμενη ρύπανση του εδάφους, των γλυκών νερών και της θάλασσας, υποβάθμιση των οικοτόπων και κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Τα μοναδικά και ευαίσθητα οικοσυστήματα των νησιών απειλούνται από την καταστροφή των οικοτόπων, τη ρύπανση, τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη και την κλιματική αλλαγή, με αποτέλεσμα τη σημαντική απώλεια βιοποικιλότητας. Η διασφάλιση της ευημερίας της τοπικής βιοποικιλότητας αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη δημιουργία περιβαλλοντικά ανθεκτικών τοπίων και οικοσυστημάτων.
Οι μικρής κλίμακας αγροοικολογικοί τρόποι ζωής, άριστα προσαρμοσμένοι στις τοπικές συνθήκες, άνθισαν για χιλιάδες χρόνια στα νησιά του Αιγαίου. Αυτά τα άλλοτε ανθεκτικά αγροτικά οικοσυστήματα απειλούνται σήμερα από την υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, τις μη βιώσιμες πρακτικές διαχείρισης, καθώς και από την αύξηση της θερμοκρασίας και τη λειψυδρία.
Η διάβρωση του εδάφους, η περιορισμένη διαθέσιμη καλλιεργήσιμη γη, η λειψυδρία, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η απώλεια οικοτόπων και η οικονομική μη βιωσιμότητα της μικρής κλίμακας γεωργίας, μελισσοκομίας και αλιείας ως επαγγελμάτων, αποτελούν σημαντικά εμπόδια για την τοπική παραγωγή τροφίμων, εντείνοντας την επισιτιστική ανασφάλεια των νησιωτικών κοινοτήτων.
Η εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια καθιστά τα νησιά ενεργειακά ευάλωτα, ενώ συνεπάγεται υψηλό οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος. Η υπεύθυνη και ρεαλιστική μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων μικρής κλίμακας λύσεων για ενεργειακή αυτονομία, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για μια βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη.
Η καταναλωτική κουλτούρα του τουρισμού ασκεί έντονη πίεση στους τοπικούς πόρους και τις υποδομές, επιβαρύνει και αλλοιώνει το φυσικό τοπίο, υποβαθμίζει τα οικοσυστήματα, δοκιμάζει την αντοχή των τοπικών κοινοτήτων και συμβάλλει στη σταδιακή διάβρωση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
email: info@otonom.gr
instagram: @otonom.gr